Objawy niektórych schorzeń ujawniają się dopiero po latach pracy w pyle, hałasie czy w kontakcie z substancjami chemicznymi. Niekiedy pracownik rozpoczyna diagnostykę już po zmianie zakładu lub po przejściu na emeryturę. Pojawiają się wówczas wątpliwości dotyczące czasu rozpoznania schorzenia i wymaganej dokumentacji. Sprawdzamy, czy choroba zawodowa musi być zdiagnozowana w trakcie trwania stosunku pracy.
Kiedy można zgłosić podejrzenie choroby zawodowej po zakończeniu pracy?
Podejrzenie choroby zawodowej można zgłosić po ustaniu stosunku pracy. Stanowi o tym art. 235 § 2² Kodeksu pracy. Natomiast art. 235² wskazuje, że chorobę można rozpoznać po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym, jeżeli jej udokumentowane objawy wystąpiły w okresie określonym w wykazie chorób zawodowych. Poszczególnym schorzeniom przypisano odmienne terminy, liczone od dnia ustania narażenia. Przykładowo w przypadku ostrego zatrucia substancją chemiczną termin wynosi 3 dni. Dla pylic i nowotworów zawodowych nie określono granicy czasowej, dlatego data udokumentowania pierwszych objawów może mieć większe znaczenie niż dzień postawienia diagnozy.
Jak udowodnić związek choroby z wcześniejszym zatrudnieniem?
Najpierw trzeba udokumentować schorzenie oraz moment pojawienia się jego objawów, a następnie odtworzyć rodzaj, czas i skalę narażenia zawodowego. Przykładowo były operator prasy zgłasza ubytek słuchu kilka miesięcy po zakończeniu pracy w zakładzie metalowym. Wyniki badań okresowych pokazują, że jego słuch pogarszał się stopniowo już podczas zatrudnienia. Świadectwo pracy potwierdza kilkunastoletni okres obsługi maszyny, a opis stanowiska i skierowania na badania profilaktyczne wskazują na codzienny kontakt z hałasem. Z kolei wyniki pomiarów środowiska pracy określają jego natężenie oraz czas oddziaływania podczas jednej zmiany. Lekarz porównuje te informacje z rodzajem uszkodzenia słuchu i przebiegiem schorzenia. Jeżeli dane medyczne, historia zatrudnienia i warunki panujące w zakładzie tworzą spójny ciąg, można z wysokim prawdopodobieństwem powiązać chorobę zawodową z wcześniejszą pracą.
Jak wygląda procedura stwierdzania choroby zawodowej po ustaniu stosunku pracy?
Po otrzymaniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej inspektor sanitarny wszczyna postępowanie i kieruje byłego pracownika do jednostki orzeczniczej I stopnia, najczęściej do poradni. Placówka przeprowadza badania i wydaje orzeczenie o rozpoznaniu schorzenia albo o braku podstaw do takiego rozpoznania. W ciągu 14 dni można wystąpić o ponowne badanie w jednostce II stopnia za pośrednictwem placówki, która wydała pierwsze orzeczenie. Następnie inspektor sanitarny ocenia cały materiał, w tym orzeczenie lekarskie oraz dane o narażeniu, i wydaje decyzję administracyjną. Strona może odwołać się od niej do organu wyższego stopnia. Ostateczny akt podlega zaskarżeniu do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Trzeba przy tym rozróżnić orzeczenie lekarza od rozstrzygnięcia sanepidu. Dopiero ten drugi dokument stwierdza chorobę zawodową i otwiera drogę do świadczeń.
Co zrobić po decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej?
Po otrzymaniu decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej można przygotować wniosek o jednorazowe odszkodowanie. Dokumenty składa się do ZUS po zakończeniu leczenia oraz rehabilitacji, jeśli była potrzebna. Lekarz prowadzący potwierdza ten etap w zaświadczeniu OL-9, które dołącza się do wniosku wraz z decyzją sanepidu i dokumentacją medyczną. Następnie lekarz orzecznik ZUS ustala procent stałego albo długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. stawka wynosi 1781 zł za każdy 1% uszczerbku. Oznacza to 8905 zł przy 5% oraz 17 810 zł przy 10%. Kancelaria odszkodowawcza może przeanalizować dokumentację, pomóc przygotować wniosek do ZUS i ustalić, jakie świadczenia przysługują poszkodowanemu. Sprawdza ona również, czy oprócz odszkodowania z ubezpieczenia wypadkowego klient ma podstawy do dochodzenia od byłego pracodawcy dodatkowych roszczeń na podstawie przepisów prawa cywilnego. Wymaga to wykazania jego odpowiedzialności, rozmiaru szkody osobowej oraz związku między warunkami pracy a pogorszeniem stanu zdrowia.
Jeśli po latach pracy zmagasz się z problemami zdrowotnymi, wiedz, że w niektórych przypadkach nadal możesz ubiegać się o świadczenia związane z chorobą zawodową i dochodzić dodatkowych roszczeń. Zgłoś się do lekarza i skompletuj dokumentację medyczną. Jesteśmy do twojej dyspozycji, aby pomóc ci dochodzić roszczeń.
